Hoe Vrouwen Helen (en waarom)

Methodiek in mijn praktijk en mijn persoonlijke visie op heling

Methodiek in mijn praktijk

Dit stuk is een vervolg op mijn eerdere uitleg over welke sekse-specifieke verschillen bestaan in het herstel van het zenuwstelsel na neurologisch of psychologisch trauma, en hoe biologische sekse het tempo en de effectiviteit van heling beïnvloedt. Waar ik daar vooral de biologische basis uiteen heb gezet, richt ik me hier op wat deze verschillen betekenen in de praktijk en waarom vrouwen hierdoor een andere benadering nodig hebben dan wat standaard in therapie, coaching en online programma’s wordt aangeboden.

Zenuwstelselheling is populairder dan ooit. En hoewel in essentie elke vorm van heling zenuwstelselheling is, omdat zonder regulatie het lichaam immers niet heelt, wordt de term tegenwoordig overal te pas en te onpas gebruikt.

Met de enorme toename in vraag ontstaat een wildgroei aan coaches, therapeuten en online aanbieders die met het label nervous system healing werken, maar vaak zonder werkelijk begrip van de diepte, complexiteit en biologische basis van het zenuwstelsel. En in die groei schuilt een gevaar.

Hoewel vrijwel al deze content en programma’s zich richten op vrouwen, omdat regulatie voor mannen minder aantrekkelijk blijkt, zijn de meeste methoden die nu worden aangeboden niet gebaseerd op vrouwelijke neurobiologie. Ze zijn gebouwd op modellen die ontwikkeld zijn vanuit mannelijke onderzoeksnormen: lineair, cognitief gedreven, gericht op doorzetten, confrontatie en snelle interventies.

Wanneer vrouwen deze mannelijk georiënteerde methoden volgen, lopen ze vaak vast. Niet omdat ze niet hard genoeg werken of nog niet klaar zijn om te helen, maar omdat de methodiek simpelweg niet aansluit bij de fijngevoeligheid, de cyclische aard en de neuro-immune respons van het vrouwelijke lichaam.

Het resultaat is dat veel vrouwen overprikkeld raken, dissociëren, lichamelijke klachten ontwikkelen of zichzelf als de uitzondering waarvoor niets lijkt te werken gaan zien, terwijl hun lichaam juist precies laat zien wat er nodig is: een andere benadering.

In mijn praktijk werk ik daarom niet vanuit standaardmodellen, maar vanuit de realiteit van vrouwelijke neurobiologie. Een werkwijze die dienend is aan het lichaam, afgestemd op haar ritmes, gevoeligheid en behoefte aan veiligheid, zachtheid en regulatie.

Mijn persoonlijke visie op heling In mijn visie en ervaring begint een effectief helingstraject voor vrouwen altijd bij het lichaam. Niet omdat het marketingtechnisch aantrekkelijk klinkt, in een markt waarin tegenwoordig alles somatisch wordt genoemd, maar omdat het vrouwelijke zenuwstelsel simpelweg anders reageert op stress en trauma dan dat van mannen. In wetenschappelijke literatuur zien we bijvoorbeeld dat vrouwen een sterkere neuro-inflammatoire respons vertonen, sneller overprikkeld raken en dat hun emotionele beleving veel nauwer verweven is met hormonale cycli en immunologische processen.

Wanneer het lichaam langdurig in een staat van verhoogde paraatheid verkeert, bijvoorbeeld door verhard of ontstoken bindweefsel, zichtbaar in gespannen spieren, een ontregelde stressrespons, verhoogde ontstekingsactiviteit, ontregelde vertering of een zenuwstelsel dat moeite heeft om in rust te zakken, ontbreekt de fysiologische stabiliteit die nodig is om trauma daadwerkelijk te verwerken. Het systeem functioneert dan primair vanuit overleving, niet vanuit herstel.

Vanuit die realiteit is het niet logisch om bij vrouwen te beginnen met het verhaal, de herinnering of de cognitieve analyse. De volgorde moet omgekeerd worden: eerst het lichaam, dan de rest. Herstel vraagt om het verlagen van ontstekingsactiviteit, het tot rust brengen van het autonome zenuwstelsel en het stapsgewijs opbouwen van lichamelijke draagkracht. Pas wanneer het lichaam voldoende tot rust komt, ontstaat er vanzelf ruimte voor verdiepende verwerking en daadwerkelijke trauma-integratie, niet omdat iemand dat mentaal besluit, maar omdat het systeem daar fysiologisch toe in staat is.

Trauma kan niet losstaand van het lichaam worden verwerkt.  Het wordt primair opgeslagen en geactiveerd via somatische en neurologische routes. Zonder voldoende parasympathische veiligheid en lichamelijke draagkracht blijft toegang tot de hersengebieden die betrokken zijn bij emotionele integratie beperkt. Dit vergroot de kans op terugval in hyperactiviteit, dissociatie, overprikkeling of centrale sensitisatie, patronen die juist bij vrouwen frequenter en intenser voorkomen door hun hormonale en neuro-immune gevoeligheid. Pas wanneer het lichaam voldoende rust, stabiliteit en ontspanning ervaart, bijvoorbeeld via somatische regulatie, ademwerk, ontstekingsreductie, hormonale monitoring en een fijngevoelige pacing van dagelijkse belasting, kan traumatherapie daadwerkelijk effectief zijn.

Vrouwelijke neurobiologie 

In mijn praktijk werk ik daarom vanuit het uitgangspunt dat vrouwelijke neurobiologie een andere vorm van heling vraagt dan de lineaire, cognitief gedreven modellen die traditioneel zijn ontwikkeld vanuit mannelijke onderzoeksnormen. Bij vrouwen moet fysiologische stabiliteit altijd voorafgaan aan traumaverwerking. De haast die vaak bestaat rondom herinneringen oproepen, het direct naar de kern willen gaan of het forceren van traumarelease, heeft in mijn benadering bewust geen plaats. Het vrouwelijke zenuwstelsel herstelt niet onder druk of confrontatie, maar onder veiligheid, zachtheid en regulatie.

Om deze fysiologische veiligheid en draagkracht op te bouwen, werk ik met drie pijlers:

De eerste is het gericht inzetten van medicinale kruiden. Dit gaat om kruiden met een bewezen fysiologisch effect op het zenuwstelsel, hormoonstelsel en immuunsysteem, die helpen om neuro-inflammatie te verlagen, hormonen te balanceren, de HPA-as tot rust te brengen, het lichaam te kalmeren en herstelprocessen te ondersteunen. Deze fytotherapeutische ondersteuning zorgt ervoor dat het lichaam sneller uit een staat van dreiging komt en opnieuw toegang krijgt tot parasympathische veiligheid. Daarnaast ondersteunen de kruiden de neuronen (en daarmee het brein) in het aanmaken van nieuwe verbindingen, waardoor onderdrukte herinneringen gemakkelijker kunnen opkomen dankzij een verbeterde cortico-limbische connectiviteit.

Een variatie aan somatisch werk en fysieke regulatie. Dit omvat lichaamsgerichte oefeningen die het autonome zenuwstelsel reguleren, spanning ontladen en het lichaam terugbrengen naar een staat van parasympathische rust. Omdat vrouwen sneller overprikkeld raken en gevoeliger zijn voor centrale sensitisatie, is somatisch werk essentieel om hyperactiviteit, dissociatie en interne onrust te verminderen. Het lichaam leert veiligheid via het lichaam, niet via gedachten, en daarom vormt somatische regulatie de basis voor iedere verdere verwerking. Hieronder valt ook fysieke aansturing wanneer nodig om hormonen, verteringsstelsel en geslachtsorganen te ondersteunen.

Emotionele regulatie door reflectief werk. Dit zijn geleidelijke, veilige en niet-dwingende vormen van zelfreflectie die helpen om emoties te herkennen, reguleren en integreren zonder dat traumatische ervaringen opnieuw moeten worden beleefd. Door emoties en lichamelijke signalen te kunnen begrijpen en volgen in plaats van te onderdrukken of te vermijden, ontstaat er een stabieler intern landschap waarin traumaverwerking niet overweldigend wordt maar dragelijk en integrerend.

De basis voor trauma verwerking

Door deze lichamelijke processen voorrang te geven boven directe trauma-herbeleving en cognitieve verwerking, wordt het lichaam ondersteund in het verlagen van neuro-inflammatie, het kalmeren van het autonome zenuwstelsel, het verzachten van spanning in spieren en bindweefsel, het verbeteren van de cortico-limbische connectiviteit, het optimaliseren van detox- en lymfestromen, het verbeteren van de spijsvertering en de darm-hersenas, het verlagen van pijngevoeligheid en het herstellen van een intern gevoel van veiligheid. Wanneer het lichaam tot rust komt, ontstaat er een interne ruimte waarin traumaverwerking niet langer overweldigend is, maar een proces wordt dat het zenuwstelsel daadwerkelijk kan dragen, integreren en helen.

In tegenstelling tot de traditionele lineaire helingsmodellen, die uitgaan van een rechte lijn van probleem naar confrontatie en vervolgens oplossing, verloopt heling bij vrouwen cyclisch, somatisch en gelaagd. Hormonale fasen, neuro-immune gevoeligheid en fluctuaties in energetische draagkracht bepalen hoe diep iemand op een bepaald moment kan zakken in proceswerk. Daarom moet herstel afgestemd zijn op hormonale ritmes, zodat interventies plaatsvinden in perioden waarin het lichaam vanzelf meer stabiliteit kan bieden.

Heling is geen race en zeker geen cognitieve taak. Het is een fysiologisch en emotioneel integratieproces dat alleen mogelijk is wanneer het lichaam veilig en gereguleerd is. Alleen dan ontstaat de duurzame, diepe en belichaamde trauma-integratie die het vrouwelijke zenuwstelsel werkelijk nodig heeft.