Endometriose natuurlijk genezen DEEL 3

In deel een en deel twee beschreef ik hoe endometriose binnen de moderne westerse geneeskunde wordt begrepen en behandeld. De focus ligt daar voornamelijk op symptoombestrijding: het onderdrukken van de cyclus met hormonale anticonceptie, hormonale therapieën of het operatief verwijderen van het endometrioseweefsel.

In dit derde deel nodig ik je uit om verder te kijken. Om endometriose niet alleen te zien als een aandoening van het lichaam, maar als een signaal van een dieper liggende ontregeling.

Een uitnodiging tot luisteren. Tot begrijpen hoe deze aandoening kan ontstaan en vooral hoe zij benaderd kan worden op een manier die recht doet aan het geheel van wie jij bent.

Wat de praktijk mij leert

In mijn praktijk begeleid ik regelmatig vrouwen met endometriose. Veel van hen hebben al een lange medische weg achter de rug. Sommigen zijn geopereerd, anderen hebben meerdere vormen van hormonale therapie geprobeerd. Toch zien we vaak hetzelfde patroon: het weefsel komt terug, of de pijn blijft aanwezig zodra de hormonen worden afgebouwd. Niet omdat deze vrouwen “niet goed behandeld” zijn, maar omdat de onderliggende oorzaak niet is aangeraakt.

Deze ervaringen vormen de basis van mijn visie, aangevuld met inzichten uit wetenschappelijk onderzoek. Samen schetsen zij een beeld waarin endometriose geen op zichzelf staande aandoening is, maar het gevolg van meerdere factoren die elkaar versterken.

Endometriose is behandelbaar, mits we breder kijken

Om het helder te stellen: endometriose is goed behandelbaar wanneer meerdere lagen worden meegenomen in het behandelplan. Niet één interventie, maar een samenspel.

Een van de belangrijkste pijlers is de verhoogde ontstekingsgraad van het lichaam, die vaak in stand wordt gehouden door oestrogeendominantie. Deze ontstekingsactiviteit ontstaat zelden uit het niets, maar wordt gevoed door leefstijl- en omgevingsfactoren, zoals:

• een ontstekingsbevorderend voedingspatroon (bijvoorbeeld sterk bewerkte voeding, lactose)

• het gebruik van ontstekingsbevorderende middelen zoals suiker, alcohol, cafeïne, bepaalde medicatie of performance enhancing middelen

• een chronisch stressvolle leefomgeving

• onverwerkt trauma uit de jeugd dat fysieke stress in het lichaam veroorzaakt

• intergenerationele trauma’s die via het zenuwstelsel en hormonale systemen worden doorgegeven

Daarnaast is er vaak een tweede, diepere laag: trauma dat zich heeft opgeslagen in het lichaam. Dit kan persoonlijk trauma zijn, maar ook intergenerationeel: ervaringen die niet door jou zijn meegemaakt, maar wel door jou worden gedragen.

Hoe ontstaat ziekte werkelijk?

In essentie ontstaat ziekte bijna altijd door een samenspel van twee factoren:

1. een blokkade uit het verleden

2. een overschot aan stressvolle prikkels in het heden

Soms is één van deze factoren voldoende om klachten te laten ontstaan. Maar meestal houden ze elkaar in stand. In sommige gevallen kan het verminderen van huidige stress al verlichting geven. In andere situaties is het noodzakelijk om ook terug te kijken — naar wat het lichaam ooit heeft moeten overleven.

Werkelijke heling ontstaat wanneer zowel de trigger verdwijnt als de oorzaak wordt geneutraliseerd. Dat betekent: trauma erkennen, verwerken en integreren, én de leefomgeving zodanig aanpassen dat het lichaam niet langer in overlevingsstand hoeft te functioneren.

Stress als sleutel

Uit de praktijk blijkt keer op keer dat stressreductie de meest cruciale factor is in het helingsproces bij endometriose. Hoewel stress in onze maatschappij een simplistische betekenis kan dragen, is dit zeker niet correct. Onder stressoren van trauma, triggers, voeding, gifstoffen, omgeving, relaties en meer. Voeding kan hierin een ondersteunende rol spelen, maar zelden is voeding alleen voldoende. Wanneer voeding het enige aanknopingspunt wordt, kan dit zelfs leiden tot een verstoorde relatie met eten of controlemechanismen die juist extra stress veroorzaken.

Het lichaam geneest niet door perfect te eten. Het geneest wanneer het zich veilig voelt.

Neem jouw leven onder de loep

Werkelijke verandering begint bij eerlijke zelfreflectie. Sta stil bij jouw leven zoals het nu is. Welke factoren brengen je uit balans? Waar voel je spanning, druk of verplichting? En waar voel je juist ruimte, kracht en ontspanning?

Kijk breder dan alleen pijn. Observeer je dag- en nachtritme, hoe je wakker wordt, hoe je lichaam reageert op bepaalde voeding, welke medicatie je gebruikt en welke bijwerkingen daarbij horen. Let op hoe snel je herstelt na inspanning, hoe je stemming fluctueert en hoe je energie zich door de dag beweegt.

Bij een aandoening als endometriose vraagt het lichaam om een totaalbeeld. Alles doet mee.

Leer jouw cyclus kennen

Wanneer je geen hormonale anticonceptie gebruikt, is het sterk aan te raden om je cyclus te tracken. Niet alleen door bloedingen te noteren, maar ook door temperatuurmetingen en observatie van veranderingen in energie, concentratie en stemming.

Let erop of je daadwerkelijk een eisprong hebt. Een deel van de vrouwen met endometriose ovuleert niet regelmatig en vertoont kenmerken van zowel endometriose als PCOS. Deze hormonale disbalans kan de pijn en ontstekingsreactie tijdens de menstruatie aanzienlijk versterken.

Dat endometriose verantwoordelijk wordt gehouden voor een groot deel van de vruchtbaarheidsproblemen, betekent overigens niet automatisch dat er geen eisprong plaatsvindt, maar het maakt bewustwording des te belangrijker.

Twee pijlers van behandeling

Endometriose laat zich het best benaderen wanneer je kijkt naar:

• de fysieke factoren die het weefsel in stand houden

• de mentaal-emotionele factoren die bijdragen aan het ontstaan of voortbestaan ervan

Zoals je in deel 2 hebt kunnen lezen, spelen zowel lichamelijke als psychologische processen een rol in het ontstaan van endometriose. Een holistische benadering waarin niets wordt uitgesloten vergroot de kans dat je dichter bij de kern komt.

Voeding als ondersteuning, niet als oplossing

Endometriose is een ontstekingsziekte die wordt gevoed door oestrogeen. Door de ontstekingsgraad in het lichaam te verlagen en de afbraak van oestrogeen te ondersteunen - bijvoorbeeld via de lever - kan rust ontstaan in het weefsel.

Voor sommige vrouwen is dit voldoende om pijn te verminderen en stabiliteit te creëren. Voor anderen is het slechts één stukje van de puzzel.

Jouw leven en de levens vóór jou

Soms vraagt heling om verder kijken dan je eigen geschiedenis. Naar de vrouwenlijn waar je uit voortkomt. Naar thema’s als onderdrukking van vrouwelijke energie, seksualiteit, onveiligheid, stress tijdens zwangerschap, misbruik, religieuze dwang, stalking of situaties waarin het niet veilig was om jezelf te zijn.

Het helen van trauma -via EMDR, lichaamsgerichte therapie, regressie, ceremonies of andere methoden - kan diepe verschuivingen teweegbrengen. Niet alleen in pijnbeleving, maar ook in de activiteit van het endometrioseweefsel zelf.

Trauma en misbruik als lichamelijke realiteit

Een aspect dat niet los gezien kan worden van endometriose, maar waar nog altijd voorzichtig over wordt gesproken, is trauma en in het bijzonder seksueel, fysiek of emotioneel misbruik. Niet omdat elke vrouw met endometriose misbruik heeft meegemaakt, maar omdat onderzoek en praktijkervaring laten zien dat langdurige onveiligheid een diepe imprint achterlaat in het lichaam.

Wanneer een lichaam herhaaldelijk stress, grensoverschrijding of angst ervaart, leert het overleven. Spieren spannen zich chronisch aan, het zenuwstelsel blijft alert en hormonale systemen raken ontregeld. Bij vrouwen kan deze voortdurende staat van paraatheid zich vastzetten in het bekkengebied, de baarmoeder en de voortplantingsorganen.

Het lichaam onthoudt wat het hoofd soms allang is vergeten. Endometriose kan in die zin worden gezien als een lichamelijke uitdrukking van een systeem dat te lang geen veiligheid heeft gekend. Heling vraagt hier niet om ‘oplossen’, maar om herstellen van vertrouwen, grenzen en belichaming.

Intergenerationeel trauma: wat jij draagt, maar niet hebt meegemaakt.

Naast persoonlijk trauma zien we in de praktijk vaak de invloed van intergenerationeel trauma. Dit zijn ervaringen die niet door jouzelf zijn meegemaakt, maar die via het zenuwstelsel, gedragspatronen en zelfs epigenetische veranderingen zijn doorgegeven.

Denk aan vrouwen in eerdere generaties die leefden onder onderdrukking, religieuze dwang, armoede, geweld, oorlog, verlies van autonomie of onveiligheid tijdens zwangerschap. Wanneer deze ervaringen nooit verwerkt konden worden, blijven ze als spanning opgeslagen in het systeem van de familie en soms letterlijk in het lichaam van dochters en kleindochters.

Bij endometriose zien we opvallend vaak thema’s terug als:

• onderdrukking van vrouwelijke energie

• gebrek aan lichamelijke autonomie

• seksualiteit gekoppeld aan schuld, angst of pijn

• zwangerschap als gevaar in plaats van veiligheid

• 
  

Het onderzoeken van deze vrouwenlijn, niet met schuld, maar met compassie, kan ruimte creëren. Ruimte waarin het lichaam mag loslaten wat nooit van jou was om te dragen.

Kruidengeneeskunst als ondersteunende wijsheid

Binnen een holistische benadering kan ook kruidengeneeskunst een waardevolle rol spelen. Niet als vervanging van medische zorg, en zeker niet als snelle oplossing, maar als zachte ondersteuning van het lichaam tijdens het helingsproces.

Planten werken niet alleen biochemisch, maar ook regulerend. Ze kunnen ondersteunen bij:

• het verlagen van ontstekingsactiviteit

• het ondersteunen van lever- en oestrogeenafbraak

• het kalmeren van het zenuwstelsel

• het versterken van het gevoel van veiligheid in het lichaam

  
  

Met name wortels en vruchten worden in verschillende tradities ingezet om het lichaam te voeden na periodes van stress, trauma of uitputting. Kruidengeneeskunst vraagt om afstemming, timing en respect voor het tempo van het lichaam. Meer is niet beter — juist zachtheid maakt hier het verschil.

Wanneer kruiden worden ingezet zonder aandacht voor stress, trauma en leefomgeving, blijven ze vaak symptoombestrijdend. Maar wanneer ze onderdeel zijn van een breder geheel, kunnen ze het lichaam helpen herinneren hoe herstel voelt.

Verhalen uit de praktijk

Wanneer dit alles nog abstract voelt, zal ik in een volgend deel verhalen uit mijn praktijk delen. Verhalen van vrouwen die ieder hun eigen weg gingen: via traumatherapie, hun relatie met God of het vinden een religie, zelfreflectie of gesprekken binnen de familie.

Niet om één pad aan te wijzen, maar om te laten zien dat heling vele vormen kent.

En dat jouw lichaam, hoe pijnlijk ook, altijd probeert je terug te brengen naar balans.